BỌ TRĨ GÂY HẠI TRÊN LÚA – NHẬN BIẾT VÀ CÁCH QUẢN LÝ HIỆU QUẢ

Bọ trĩ (hay còn gọi là bù lạch) là một trong những đối tượng sâu hại phổ biến, gây thiệt hại đáng kể nếu không được quản lý kịp thời. Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu cách nhận biết và quản lý bọ trĩ để bảo vệ mùa vụ.

Hình – Bọ trĩ (bù lạch)

ĐẶC ĐIỂM VÀ TẬP TÍNH CỦA BỌ TRĨ

• Hình dạng: Bọ trĩ trưởng thành dài khoảng 1–1,5 mm, thân màu nâu nhạt đến vàng, cánh xếp sát thân, nhìn rất nhỏ nhưng di chuyển nhanh.
• Vòng đời: Trưởng thành đẻ trứng trực tiếp vào mô lá non. Trứng nở sau 4–7 ngày, sâu non và nhộng phát triển trong khoảng 10–14 ngày tùy điều kiện thời tiết.
• Hành vi: Bọ trĩ bù lạch thích ăn vào lá non, búp non và đòng non. Khi mật độ cao, lá bị quăn lại, đổi màu trắng bạc, làm giảm khả năng quang hợp của cây lúa.

TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI

1. Thời điểm gây hại mạnh

• Bọ trĩ gây hại nặng nhất từ giai đoạn mạ đến đẻ nhánh – khi mô lá còn mềm, dễ bị chích hút.
• Ở các giai đoạn sau, bọ trĩ vẫn xuất hiện nhưng cây lúa đã cứng cáp hơn nên mức độ gây hại giảm đáng kể.

2. Dấu hiệu trên lá và thân lúa

• Bọ trĩ chích hút lớp biểu bì mặt trên của lá non tạo nên những đốm trắng li ti.
• Khi mật số cao, đốm trắng lan rộng, lá trở nên trắng bạc, mất sắc xanh, giảm quang hợp.
• Chóp lá khô, mép lá cuốn lại, đôi khi xoắn nhẹ.
• Cây trở nên còi cọc, chậm phát triển, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng, thiếu nước.

3. Dấu hiệu ở giai đoạn trổ

• Nếu bọ trĩ tấn công ở giai đoạn làm đòng – trổ, có thể gây:
  • Biến dạng bông, đòng kém phát triển.
  • Giảm tỷ lệ thụ phấn, vì bông bị khô hoặc teo trước khi trổ.
  • Một số hoa có thể không nở, dẫn đến tỷ lệ lép tăng.

4. Dấu hiệu ngoài đồng dễ nhầm lẫn
Triệu chứng của bọ trĩ thường giống:

• Ngộ độc phèn (lá vàng – trắng đầu lá).
• Bệnh vàng đọt do điều kiện sinh lý.

5. Điều kiện bùng phát

• Bọ trĩ phát triển mạnh vào thời điểm:
  • Thời tiết nắng nóng, hanh khô.
  • Ruộng cạn nước, khô mặt đất.
  • Mật độ cây dày, ruộng ít thông thoáng.

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỌ TRĨ

1. Biện pháp canh tác

Giúp giảm nơi cư trú, hạn chế mật số bọ trĩ phát sinh từ đầu vụ.

• Làm đất và vệ sinh đồng ruộng
• Phát quang bờ, dọn cỏ dại để giảm nơi ẩn náu của bọ trĩ.
• Làm sạch tàn dư cây vụ trước – nguồn lưu tồn phổ biến của bọ trĩ.
• Quản lý nước
• Duy trì mực nước ổn định nhất là giai đoạn mạ – đẻ nhánh.
• Ruộng khô nứt là điều kiện bọ trĩ bùng phát mạnh, nhất là năm hạn.
• Bón phân cân đối
• Không bón thừa đạm; thừa đạm làm lúa mềm yếu và hấp dẫn bọ trĩ.
• Bổ sung lân – kali để cây cứng cáp, tăng sức chống chịu.
• Dùng phân bón lá giúp cây phục hồi nhanh khi bị gây hại.
• Thăm đồng thường xuyên
• Kiểm tra mặt trên – mặt dưới lá non, bẹ lá.
• Lấy tay ướt quét lên ngọn để kiểm tra mật số (cách dân gian nhưng rất hiệu quả).
• Nếu mật số tăng nhanh phải can thiệp sớm.

2. Biện pháp sinh học

– Bảo tồn thiên địch

Các loài như:

• Bọ rùa, nhện bắt mồi, bọ xít nhỏ, ong ký sinh…Những loài này giúp giữ mật độ bọ trĩ ổn định, hạn chế bùng phát dịch.
• Chủ động phòng ngừa sớm bọ trĩ bằng thuốc sinh học để không ảnh hưởng đến thiên địch, môi trường và người sử dụng.

3. Biện pháp hóa học

• Giai đoạn đầu của cây lúa nên hạn chế việc phun thuốc hóa học, chỉ phun thuốc khi mật số quá cao.
• Sử dụng các loại thuốc như VK Dan 950WP, OMEGA.SECBI 10SC – F16
• Bọ trĩ rất dễ kháng thuốc nên việc sử dụng thuốc BVTV để quản lý cần phải tuân theo khuyến cáo về liều lượng từ nhà cung cấp.

Hình – Sản phẩm OMEGA.SECBI 10SC và sản phẩm VK DAN 950WP

Quản lý bọ trĩ cần áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp canh tác và theo dõi đồng ruộng thường xuyên. Khi phát hiện sớm và xử lý đúng kỹ thuật, cây lúa sẽ phục hồi nhanh, giữ lá non khỏe và hạn chế thiệt hại trong giai đoạn đầu vụ. Hy vọng những thông tin trên giúp bà con nhận biết và phòng trị bọ trĩ hiệu quả để có vụ mùa ổn định, năng suất cao.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE