NGỘ ĐỘC HỮU CƠ TRÊN LÚA

Ngộ độc hữu cơ trên lúa là một trong những vấn đề phổ biến đầu vụ, đặc biệt ở những ruộng có nhiều rơm rạ hoặc đất bị ngập kéo dài. Tình trạng này khiến rễ lúa bị “ngộp”, sinh trưởng chậm và giảm năng suất đáng kể.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục qua bài viết sau đây.

Hình – Ngộ độc hữu cơ trên lúa

NGỘ ĐỘC HỮU CƠ LÀ GÌ?

Ngộ độc hữu cơ trên lúa, hay còn gọi là nghẹt rễ, là hiện tượng rễ lúa bị tổn thương do các chất độc phát sinh trong quá trình phân hủy yếm khí của rơm rạ và tàn dư hữu cơ trong đất ngập nước. Khi lượng rơm rạ vùi xuống đất quá lớn và phân hủy trong điều kiện thiếu oxy, đất sẽ tạo ra các hợp chất độc như axit hữu cơ (acetic, butyric), H₂S, CH₄, Fe²⁺, Mn²⁺, làm rễ lúa bị thối, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và chậm sinh trưởng.

Hiện tượng này thường xảy ra khi:

• Thời gian giữa hai vụ lúa quá ngắn, rơm rạ chưa kịp phân hủy.
• Đất ngập nước liên tục, thiếu oxy.
• Nhiệt độ cao khiến quá trình phân hủy hữu cơ diễn ra mạnh.

Kết quả là rễ lúa bị “ngộp”, đổi màu nâu đen → thối → hỏng, dẫn đến lá vàng, chậm đẻ nhánh, cây còi cọc và có thể chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời. Đây là dạng thiệt hại phổ biến nhất ở lúa gieo sạ, đặc biệt trong vụ Hè Thu hoặc các chân ruộng nhiều rơm rạ.

TRIỆU CHỨNG CỦA NGỘ ĐỘC HỮU CƠ TRÊN LÚA

• Lá lúa đổi màu sớm: Khi bệnh mới xuất hiện, ngọn lá chuyển vàng cam hoặc vàng đỏ, khô dần từ chóp và lan hướng xuống gốc.
• Lá bị cháy từng đoạn: Trường hợp nặng, phần trên của lá bị vàng đỏ chiếm khoảng 1/3 chiều dài lá, nhìn giống cháy lá do thiếu dinh dưỡng hoặc ngộ độc phèn.
• Rễ bị thối đen: Bộ rễ chuyển nâu đen, mềm nhũn, có mùi tanh hôi đặc trưng. Rễ non gần như không mọc mới.
• Cây lúa sinh trưởng kém: Lúa đứng chậm lớn, ngừng sinh trưởng tạm thời, đẻ nhánh ít dù chăm bón đầy đủ.
• Phân bón không phát huy tác dụng: Bón phân vẫn không xanh lại vì rễ mất khả năng hấp thu dinh dưỡng.
• Thời điểm xuất hiện: Thường gặp ngay sau gieo sạ/cấy đến giai đoạn đẻ nhánh rộ – thời kỳ rơm rạ phân hủy mạnh và đất còn yếm khí.

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC NGỘ ĐỘC HỮU CƠ TRÊN LÚA

1. Xử lý rơm rạ sau thu hoạch

• Thu gom hoặc cày vùi rơm rạ và xử lý bằng chế phẩm sinh học phân hủy cellulose

Trường hợp không có chế phẩm sinh học:

• Dùng vôi bột rải đều, rắc ngay sau khi cày dập rạ để khử chua – sát khuẩn – hạn chế khí độc.

2. Bón phân hợp lý

• Bón lót và bón thúc đúng thời điểm.
• Bổ sung phân cân đối (đặc biệt là lân) để tăng khả năng ra rễ và hạn chế ngộ độc.

3. Xử lý ngay khi phát hiện ruộng bị ngộ độc

a. Ngừng bón phân

• Tạm ngừng hoàn toàn phân đạm cho đến khi cây ra rễ mới.

b. Tháo nước – phơi ruộng

• Lúa gieo thẳng, lúa cấy mạ sân: rút nước 2–3 ngày.
• Lúa cấy mạ dược: rút nước 3–4 ngày.
• Sau đó đưa nước vào lại với mức nông để cây phục hồi.

Trường hợp ruộng trũng không rút được nước:

• Tiến hành xới – cào – sục bùn để tăng oxy, làm thoát khí độc (H₂S, CH₄, CO₂) ra khỏi tầng mặt đất.

4. Bổ sung dinh dưỡng hỗ trợ ra rễ mới

• Bón phân lân, canxi dạng dễ tiêu (theo liều khuyến cáo) để kích thích rễ phục hồi.
• Có thể kết hợp phân chuồng hoai mục hoặc chế phẩm Humic hữu cơ để cải thiện độ tơi xốp và tăng vi sinh vật có lợi trong đất.
• Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giúp giải độc hữu cơ như: CỨNG NHƯ THÉP, AC HY-PHOS MG

Hình – Sản phẩm CỨNG NHƯ THÉP VÀ AC HY-PHOS MG

Ngộ độc hữu cơ tuy xuất hiện âm thầm nhưng gây hại lớn nếu không xử lý kịp thời. Khi bà con nhận biết sớm và áp dụng đúng biện pháp như quản lý nước, cải tạo đất và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, ruộng lúa sẽ nhanh chóng phục hồi và phát triển ổn định trở lại. Hy vọng những thông tin trên sẽ hỗ trợ bà con phòng ngừa hiệu quả, giữ bộ rễ khỏe và đạt vụ mùa thuận lợi.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE