NGỘ ĐỘC PHÈN TRÊN LÚA

Ngộ độc phèn là một trong những hiện tượng phổ biến trên đất lúa, đặc biệt ở những vùng đất phèn nặng hoặc mới khai hoang. Nếu không quản lý kịp thời, phèn có thể làm chậm sinh trưởng, giảm đẻ nhánh và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục qua bài viết sau đây.

Hình – Ngộ độc phèn trên lúa

NGỘ ĐỘC PHÈN LÀ GÌ?

Ngộ độc phèn là hiện tượng cây lúa bị ảnh hưởng bởi nồng độ cao các ion độc như sắt (Fe²⁺), nhôm (Al³⁺) và độ chua (pH thấp) trong đất. Khi đất bị khử mạnh hoặc bị oxi hoá rồi tái khử, lượng phèn hòa tan tăng cao, gây tổn thương rễ và cản trở hấp thu dinh dưỡng.

Vùng đất dễ bị phèn thường có đặc điểm:

• Đất trũng thấp, dễ bị ngập úng.
• Vùng có tầng sinh phèn (acid sulfate soil), phổ biến ở ĐBSCL.
• Khu vực ven biển, nơi nước mặn – nước ngọt xen kẽ, hoặc đã từng bị nhiễm mặn.

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT LÚA BỊ NGỘ ĐỘC PHÈN

Ngộ độc phèn thường xuất hiện sớm ngay từ giai đoạn lúa con. Bà con có thể nhận diện qua những dấu hiệu sau:

1. Lá vàng từng cụm, vàng đỏ từ lá non

• Các mảng lúa vàng loang lổ, từng chòm rõ rệt.
• Lá non vàng hoặc đỏ đồng, trong khi lá già vẫn còn xanh.
• Màu vàng lan dần từ chóp lá xuống gốc – đặc trưng điển hình của phèn hòa tan (Fe²⁺, Al³⁺).

2. Rễ thối đen, dễ đứt – tín hiệu nặng nhất

• Nhổ cây lên thấy rễ đen sẫm, ít rễ tơ, rễ giòn dễ gãy.
• Đây là biểu hiện rễ bị tổn thương do sắt hòa tan và độ chua cao trong đất.

3. Cây sinh trưởng chậm, ngừng đẻ nhánh

• Lúa chậm lớn, đứng lá, còi cọc.
• Trong nhiều ngày nhìn ruộng “y như không thay đổi”, đẻ nhánh kém.
• Cây yếu, khó hồi phục nếu không xử lý kịp thời.

4. Xuất hiện váng phèn trên mặt đất và mặt nước

• Thấy lớp kết tủa màu đỏ gạch (sắt oxy hóa) hoặc lớp trắng đục giống vôi bám trên mặt ruộng.
• Nước ruộng có màu vàng nâu, tanh – dấu hiệu điển hình của phèn nổi.

5. Bón phân nhưng lúa vẫn vàng, thậm chí vàng hơn

• Nhiều bà con thấy vàng lá liền bón thêm đạm, kali nhưng bón càng nhiều lúa càng vàng.
• Do rễ bị phèn làm tê liệt, không hấp thu được dinh dưỡng → phân tồn đọng khiến cây càng stress mạnh hơn.

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC NGỘ ĐỘC PHÈN TRÊN LÚA

a. Quản lý nước

• Xả phèn đầu vụ, giữ mực nước nông 3–5 cm để hạn chế phèn hòa tan.
• Không để ruộng khô nứt làm oxy hóa tầng phèn.
• Rút nước – vào nước nhẹ nhàng, tránh thay đổi đột ngột.

b. Cải tạo đất

• Bón vôi để nâng pH, giảm độc Al³⁺ và Fe²⁺.
• Sử dụng phân lân chuyên dùng cho đất phèn để tăng khả năng hấp thu.
• Bón phân cân đối, tăng cường kali giúp cây khỏe, chống stress tốt hơn.

c. Tăng cường vi sinh và hữu cơ

• Bón phân hữu cơ hoai mục, chế phẩm vi sinh giúp cải tạo đất và giảm phèn.
• Tránh vùi rơm rạ tươi quá nhiều làm đất thiếu oxy.

d. Hỗ trợ phục hồi cây lúa

• Trong thực tế sản xuất, ngoài các biện pháp canh tác – quản lý nước – cải tạo đất, bà con có thể kết hợp sử dụng một số loại thuốc bảo vệ thực vật giúp hỗ trợ giải độc phèn, kích thích rễ phục hồi, giúp cây lúa vượt qua giai đoạn stress do pH thấp và độc tố phèn như: CỨNG NHƯ THÉP, AC HY-PHOS MG thường chứa canxi, magiê, lân dễ tiêu hoặc acid humic – những thành phần có khả năng:
  – Kích thích lúa ra rễ mới nhanh hơn.
  – Cải thiện khả năng hút dinh dưỡng trong điều kiện đất chua – phèn.

Hình – Sản phẩm CỨNG NHƯ THÉP VÀ AC HY-PHOS MG

Ngộ độc phèn nếu không xử lý sớm sẽ làm rễ tê liệt, cây chậm lớn và giảm năng suất rõ rệt. Khi bà con nhận diện đúng dấu hiệu và áp dụng kịp thời các biện pháp như xả phèn, cải tạo đất và bón phân cân đối, ruộng lúa sẽ dần phục hồi, xanh trở lại và phát triển ổn định. Mong rằng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con quản lý phèn hiệu quả, hướng tới một vụ mùa an toàn – bội thu.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE