TUYẾN TRÙNG (BƯỚU RỄ) TRÊN LÚA – NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ

Tuyến trùng – Gây Bướu Rễ – là một trong những nguyên nhân âm thầm gây thất thoát năng suất, đặc biệt ở những vùng canh tác liên tục nhiều năm. Tuyến trùng là nhóm sinh vật kích thước rất nhỏ, sống trong đất và tấn công trực tiếp vào hệ thống rễ, khiến lúa sinh trưởng kém, dễ vàng lá và trỗ nghẹn.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu rõ hơn về Tuyến trùng trong bài viết dưới đây để chủ động bảo vệ ruộng lúa và nâng cao hiệu quả canh tác.

Hình – Tuyến trùng (bướu rễ)

NGUYÊN NHÂN CỦA TUYẾN TRÙNG (BƯỚU RỄ) TRÊN LÚA

Bướu rễ trên lúa chủ yếu do tuyến trùng gây u rễ thuộc giống Meloidogyne spp gây ra. Tuyến trùng tồn tại trong đất và xâm nhập vào đầu rễ non, tiết enzyme làm phá vỡ mô rễ và kích thích hình thành các mô sưng phình (bướu).

Thường phát sinh mạnh ở những ruộng canh tác liên tục nhiều năm, không luân canh, khiến mật số tuyến trùng tích tụ ngày càng cao. Đất thoái hóa, nghèo hữu cơ, nén chặt hoặc thiếu vi sinh vật đối kháng là môi trường thuận lợi để tuyến trùng phát triển. Ngoài ra, tàn dư rơm rạ, rễ lúa, cỏ dại ký chủ không được xử lý triệt để cũng là nguồn lưu tồn quan trọng. Tuyến trùng còn có thể lây lan theo nước tưới, bùn đất, dụng cụ canh tác hoặc giống mang mầm Bướu Rễ. Điều kiện thời tiết nóng ẩm, nhiệt độ đất khoảng 25–32°C giúp chúng sinh sản nhanh, khiến Bướu Rễ bùng phát mạnh ngay đầu vụ.

TRIỆU CHỨNG CỦA TUYẾN TRÙNG (BƯỚU RỄ) TRÊN LÚA

Triệu chứng điển hình của Bướu Rễ xuất hiện chủ yếu ở phần rễ. Khi tuyến trùng Meloidogyne spp. xâm nhập, rễ lúa sẽ hình thành các bướu hoặc u sưng có kích thước khác nhau, thường phình tròn và làm rễ biến dạng, giảm khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng.

Cây lúa nhiễm Bướu Rễ thường sinh trưởng chậm, vàng lá, lá nhỏ và mảnh, bộ rễ ngắn và thưa, đôi khi rễ bị thối từng đoạn. Vào giai đoạn đứng cái – làm đòng, cây bị Bướu Rễ có thể trỗ nghẹn, ít hạt, nhiều lép, dẫn đến sụt giảm năng suất đáng kể. Bướu Rễ thường xuất hiện thành từng đám trên ruộng, tạo các vùng lúa sinh trưởng kém rõ rệt so với phần ruộng khỏe.

Hình – Triệu chứng của Tuyến trùng (bướu rễ)

CÁCH PHÒNG TRỊ TUYẾN TRÙNG (BƯỚU RỄ) TRÊN LÚA

1. Luân canh cây trồng

• Luân canh với cây trồng không phải ký chủ (rau màu họ đậu, mè, đậu nành, bắp…).
• Giúp cắt vòng đời tuyến trùng hiệu quả, giảm mật số trong đất.

2. Vệ sinh đồng ruộng và xử lý tàn dư

• Cày ải, phơi đất 2–3 tuần để giảm mật số tuyến trùng trong tầng đất mặt.
• Dọn sạch rơm rạ, tàn dư cây bị Bướu Rễ vì đây là nơi tuyến trùng tồn tại.

3. Cải tạo đất – nâng cao độ phì

• Bón phân hữu cơ hoai mục, phân chuồng ủ vi sinh giúp tăng mật số vi sinh vật đối kháng.
• Bón vôi để cải thiện pH đất (đặc biệt vùng phèn), tạo môi trường bất lợi cho tuyến trùng.

4. Sử dụng giống khỏe – giống kháng

• Chọn giống có sức sinh trưởng mạnh, rễ phát triển tốt sẽ hạn chế tác hại.
• Một số giống được ghi nhận ít nhiễm tuyến trùng hơn trong điều kiện sản xuất.

5. Quản lý nước hợp lý

• Duy trì mực nước ổn định, tránh để ruộng khô – nứt, vì tuyến trùng dễ phát triển mạnh khi đất khô nẻ.
• Ngập nước liên tục đầu vụ giúp giảm hoạt động của tuyến trùng.

6. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

• Khi phát hiện rễ có nhiều bướu có thể dùng thuốc xử lý đất để hạn chế tuyến trùng gây hại bằng sản phẩm VK DAN 40GR

Hình – Sản phẩm VK DAN 40GR

7. Bón phân cân đối

• Bón thừa đạm sẽ làm rễ mềm, tuyến trùng dễ xâm nhập.
• Tăng cường lân và kali giúp rễ cứng, khó bị tấn công hơn.

8. Quản lý cỏ dại

• Nhiều loài cỏ là ký chủ phụ của tuyến trùng (như cỏ lác, cỏ lồng vực).
• Làm cỏ sạch giúp giảm nơi trú ẩn và ký chủ của tuyến trùng.

Quản lý Tuyến Trùng (bướu rễ) đòi hỏi áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp canh tác, cải tạo đất và quản lý dinh dưỡng một cách hợp lý. Khi chủ động nhận diện sớm và xử lý đúng kỹ thuật, cây lúa sẽ sinh trưởng khỏe mạnh, bông trổ đều, góp phần mang lại một vụ mùa ổn định và năng suất cao.

Mong rằng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con nhận biết, phòng ngừa và quản lý Tuyến Trùng hiệu quả, bảo vệ rễ lúa khỏe mạnh và đạt vụ mùa bội thu.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ Bướu Rễ hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE