BỆNH THAN VÀNG, THAN ĐEN TRÊN LÚA

 Bệnh than vàng và than đen là hai dạng bệnh hại hạt lúa thường gặp ở giai đoạn trổ – chín. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng thương phẩm của hạt lúa do biến dạng và nhiễm nấm. Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp quản lý hiệu quả trong bài viết sau nhé!

Hình – Than vàng trên lúa

TÁC NHÂN GÂY BỆNH THAN VÀNG, THAN ĐEN

• Bệnh than vàng do nấm Ustilaginoidea virens gây ra.
• Bệnh than đen do nấm Tilletia barclayana gây ra.

TRIỆU CHỨNG – CÁCH NHẬN DIỆN VẾT BỆNH

a. Bệnh than vàng

 Hạt bị bệnh phồng to bất thường, xuất hiện một khối bướu (khối bào tử) nằm giữa hai vỏ trấu.

 Bướu phát triển lớn dần (có thể đạt ~1 cm hoặc hơn), bao phủ toàn bộ hạt lúa.

 Màu sắc thay đổi theo thời gian:

• Ban đầu khối bào tử có màng bao màu trắng hoặc vàng nhạt
• Về sau khối bào tử này khô lại và chuyển từ màu vàng sang màu xanh đen khi già.

 Bề mặt bướu được bao phủ bởi một lớp màng mỏng, khi già dễ vỡ, phát tán bào tử theo gió và lây lan sang các bông lúa khác.

b. Bệnh than đen

• Hạt lúa bị nhiễm có biểu hiện đen vỏ trấu, xuất hiện lớp mốc đen hoặc nâu đậm.
• Hạt bị bệnh thường lép hoặc kém phát triển, chất lượng gạo giảm.
• Bệnh có thể xuất hiện rải rác hoặc lan rộng khi điều kiện ẩm độ cao kéo dài.

ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỂ BỆNH PHÁT TRIỂN

Bệnh than vàng, than đen phát triển mạnh trong các điều kiện:

• Thời tiết ẩm, mưa nhiều trong giai đoạn trổ bông.
• Nhiệt độ dao động khoảng 25–30°C.
• Ruộng lúa bón thừa đạm, sinh trưởng rậm rạp.
• Gieo sạ dày, ruộng kém thông thoáng.
• Tàn dư bệnh còn tồn tại từ vụ trước.

TÁC HẠI CỦA BỆNH THAN VÀNG, THAN ĐEN

• Làm giảm tỷ lệ hạt chắc trên bông.
• Giảm chất lượng thương phẩm do hạt bị biến dạng, nhiễm nấm.
• Ảnh hưởng đến giá trị kinh tế của sản phẩm lúa gạo.
• Trường hợp nặng có thể gây giảm năng suất đáng kể.

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ

• Biện pháp canh tác:
• Chọn giống và xử lý giống kỹ càng trước khi gieo trồng để loại bỏ các mầm bệnh tiềm ẩn có trong giống
• Gieo sạ mật độ hợp lý, không gieo quá dày.
• Bón phân cân đối, không bón thừa đạm.
• Vệ sinh đồng ruộng, hạn chế lây lan mầm bệnh qua tàn dư cây trồng
• Biện pháp hóa học:
• Sử dụng các loại thuốc BVTV có hiệu lực với nấm gây bệnh như: Cặp VF GOLD, STARVIL,…
• Phun phòng vào thời điểm trước và sau trổ khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho bệnh phát sinh.
• Tuân thủ nguyên tắc 4 đúng khi sử dụng thuốc.

Hình – Sản phẩm VF GOLD và sản phẩm STARVIL

Bệnh than vàng và than đen tuy không phải lúc nào cũng bùng phát mạnh nhưng có thể gây thiệt hại đáng kể nếu gặp điều kiện thuận lợi. Việc quản lý hiệu quả cần dựa trên biện pháp canh tác hợp lý kết hợp theo dõi và phòng ngừa đúng thời điểm.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bà con chủ động nhận biết và kiểm soát bệnh, bảo vệ bông lúa chắc hạt – nâng cao năng suất và chất lượng mùa vụ.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE