CHUỘT HẠI – ĐẶC ĐIỂM, TẬP TÍNH VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ

Trong sản xuất nông nghiệp, chuột là một trong những đối tượng dịch hại gây thiệt hại nặng nề và dai dẳng nhất. Không chỉ phá hoại mùa màng, chuột còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống con người và vật nuôi. Việc hiểu rõ đặc điểm, tập tính và biện pháp phòng trừ chuột là yếu tố quan trọng giúp bà con bảo vệ năng suất và chất lượng mùa vụ.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau để chủ động phòng trừ hiệu quả loài dịch hại này! 

Hình 1 – Chuột gây hại trên lúa

TÁC HẠI CỦA CHUỘT

• Chuột gây hại trên hầu hết cây trồng như lúa, ngô, khoai, rau màu ở các giai đoạn sinh trưởng, bên cạnh đó chúng còn gây hại vật nuôi, nông sản, đê điều, công trình và đồ dùng sinh hoạt. Nguy hiểm hơn, chúng còn là trung gian truyền bệnh cho người và gia súc, điển hình là bệnh dịch hạch từng gây chết hàng triệu người trên thế giới.

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ TẬP TÍNH CỦA CHUỘT

• Chuột là động vật có vú, đại não phát triển và phản xạ nhanh, giúp chúng thích nghi tốt với môi trường. Răng cửa mọc liên tục nên chuột luôn gặm nhấm để mài răng. Dù thị giác kém phát triển, không phân biệt được màu sắc (mù màu) và sợ ánh sáng mạnh, nhưng chuột có khứu giác rất nhạy, có thể phát hiện mùi thức ăn ở khoảng cách đến 1,5 mét.
• Chúng hoạt động mạnh vào chạng vạng tối (7–9 giờ) và rạng sáng (5–6 giờ), ban ngày ẩn nấp trong hang hoặc bụi rậm. Thính giác và râu cảm biến giúp định hướng tốt, chỉ cần tiếng động nhỏ cũng khiến chúng bỏ chạy.
• Chuột có tính nhút nhát và đa nghi cao, ít ăn thức ăn lạ nên cần đặt mồi nhử trước khi đánh bả. Thường sống theo đàn, đào hang ở bờ ruộng, bờ mương, gò cao – nơi thuận lợi cho ẩn náu và sinh sản. Khi mang thai, chuột thường không ra ngoài kiếm ăn trong 10–15 ngày mà ẩn trong hang để sinh và nuôi con.

Hình 2 – Các dạng hang chuột (Nguồn hình: TaiLieu.vn)

• Dấu hiệu nhận biết hang có chuột gồm: phân và dấu chân mới, đất vụn tơi rời có dạng hạt, vụn thức ăn còn tươi, không có mạng nhện và đường đi trơn nhẵn.
• Chuột có thể nhịn đói từ 3–5 ngày, nên trước khi đánh chuột, bà con cần vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ để cắt đứt nguồn thức ăn, buộc chúng tìm đến mồi bả. Do chuột di chuyển nhanh, nhảy cao và sinh sản chỉ sau 21 ngày, bà con nên quây nilon cao 60–70 cm và diệt sớm để tránh chuột sinh sôi lan rộng.

KHẢ NĂNG SINH SẢN CỦA CHUỘT

• Chuột sinh sản rất nhanh và mạnh – là nguyên nhân chính khiến quần thể chuột khó kiểm soát.
  • Mỗi năm đẻ 4-5 lứa, mỗi lứa 6-8 con, trong điều kiện thuận lợi có thể 6-8 lứa/năm, mỗi lứa tới 10-12 con.
  • Thành thục sinh dục sớm, chỉ sau 2–3 tháng đã có thể sinh sản.

• Thời gian mang thai ngắn (21 ngày).
• Mùa sinh sản cao điểm rơi vào giai đoạn lúa đòng – trổ bông.
• Hai yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng sinh sản của chuột:
  • 1. Nguồn dinh dưỡng.
  • 2. Mật độ chuột trên đồng ruộng.

Hình 3 – Sơ đồ vòng đời của chuột

(Nguồn hình: Chi cục Trồng trọt và BVTV Ninh Bình)

CÁC BIỆN PHÁP DIỆT TRỪ CHUỘT

Áp dụng đồng bộ các biện pháp, cần diệt sớm ngay từ đầu vụ, thường xuyên, liên tục, tập trung, đồng loạt và mang tính cộng đồng.

• Biện pháp canh tác:

• • Phải cấy tập trung, đồng giống, đồng trà trên cùng cánh đồng.
  • Vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch, dọn sạch rơm rạ, cỏ dại, tàn dư cây trồng để hạn chế nơi ẩn náu và sinh sản của chuột.
  • Quây ni lon (60-70cm) xung quanh để hạn chế khả năng gây hại của chuột.

• Biện pháp thủ công:

• • Đào hang, đổ nước, hun khói để xua đuổi hoặc tiêu diệt chuột
  • Soi đèn diệt chuột lúc chạng vạng tối và tối.
  • Đặt bẫy: Bẫy dính, bẫy bán nguyệt, lồng sập, bẫy kẹp, bẫy cây trồng,… đặt bẫy ở bờ ruộng, lối đi của chuột, dưới các bẫy bỏ mồi; hàng ngày kiểm tra, thu gom xác chuột và đặt lại bẫy.
  • Dùng đèn có ánh sáng mạnh 

Hình 4 – Đặt bẫy bắt chuột

(Nguồn hình: Chi cục Trồng trọt và BVTV Ninh Bình)

• Biện pháp sinh học:
  • Khuyến khích người dân nuôi mèo, nuôi chó săn chuột bảo vệ thiên địch của chuột như rắn, các loài chim…
• Biện pháp hóa học:
  • Sử dụng các loại thuốc có trong danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam.
  • Thuốc diệt chuột gây chết chậm như LINH MIÊU (RATMIU 0.75TP) – thuốc diệt chuột chứa thành phần Coumatetralyl…..0.75% w/w 
  • Ưu điểm: Đây là nhóm thuốc chống đông máu. Rất độc với chuột, ít độc hơn với các động vật khác, không gây hiện tượng sợ mồi.

Bên trên là những thông tin hữu ích giúp bà con chủ động phòng trừ chuột hại lúa – một đối tượng dịch hại “quen mặt nhưng nguy hiểm”, gây thiệt hại nặng nề cho mùa màng nếu không được xử lý kịp thời. Để không bị động và bảo vệ năng suất, bà con nên chọn giải pháp diệt chuột toàn diện, an toàn và hiệu quả lâu dài.

VN FIVE khuyến cáo quý nhà nông phòng trừ chuột bằng sản phẩm LINH MIÊU (RATMIU 0.75TP) – thuốc diệt chuột chứa thành phần Coumatetralyl…..0.75% w/w, có tác dụng chống đông máu (giảm thiểu sự hình thành các cục máu đông), khiến thời gian tử vong của chuột kéo dài. Sau khi ăn hoặc chạy qua chỗ rắc bột, bột dính vào lông và chi của chuột. Chúng liếm lông và vô tình đưa chất độc vào cơ thể. Trong vài ngày đầu tiên, chúng vẫn bình thường cho đến khi bị xuất huyết nội tạng, khát nước, phình bụng và chết. Chuột sẽ chết sau 3-5 ngày. Chết ngoài ánh sáng, gần nguồn nước. Sản phẩm hấp dẫn chuột, không nhát mồi và ít độc cho gia cầm và vật nuôi. 

Hình 5 – Thuốc diệt chuột Linh Miêu – Cách pha trộn thuốc 

Mong rằng những chia sẻ trên sẽ giúp quý bà con hiểu rõ hơn về tập tính và cách phòng trừ chuột, từ đó chủ động bảo vệ ruộng lúa, giữ vững năng suất và mang về vụ mùa bội thu. 

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Nguồn tham khảo:

Chuột hại và các biện pháp phòng trừ – Chi cục Trồng trọt và BVTV Ninh Bình

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE