SÂU CUỐN LÁ HẠI LÚA – ĐẶC ĐIỂM, TÁC HẠI VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ

Sâu cuốn lá là đối tượng dịch hại phổ biến, thường xuất hiện nhiều trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa xen kẽ nắng. Nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời, sâu cuốn lá có thể làm giảm khả năng quang hợp, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất lúa.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu rõ hơn về đặc điểm, mức độ gây hại và các biện pháp quản lý sâu cuốn lá hiệu quả trong bài viết dưới đây.

Hình – Sâu cuốn lá hại lúa

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU CUỐN LÁ

Sâu cuốn lá lúa (thường gặp nhất là Cnaphalocrocis medinalis) thuộc nhóm côn trùng cánh vảy, có vòng đời ngắn và khả năng sinh sản nhanh.

• Trứng: Hình bầu dục, đẻ trên lá, màu hơi đục, sắp nở màu ngà vàng.
• Sâu non: Mới nở trắng trong, đầu nâu, lớn dần chuyển xanh lá mạ. Giai đoạn 2-3 tuổi bắt đầu cuốn lá, giai đoạn 4-5 tuổi cuốn nhiều lá lại thành bao.
• Nhộng: Vàng hoặc nâu, nằm trong lá bị cuốn.
• Bướm trưởng thành: Vàng nâu, có 2 sọc nâu đen đặc trưng, hoạt động ban đêm và rất thích ánh sáng.

TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI

Khi sâu cuốn lá xuất hiện và gây hại, cây lúa sẽ có những biểu hiện đặc trưng sau:

• Lá lúa bị cuốn lại: sâu non nhả tơ cuốn mép lá hoặc toàn bộ lá thành hình ống, chui vào bên trong để trú ẩn và gây hại. Những lá bị cuốn thường không mở ra được, làm giảm diện tích lá hữu hiệu.
• Mặt lá bị ăn mất diệp lục: sâu non ăn phần thịt lá, để lại lớp biểu bì mỏng và gân lá. Quan sát thấy trên lá có các vết ăn loang lổ hoặc mảng trắng bạc, đặc biệt rõ khi mở lá cuốn ra.
• Ruộng lúa chuyển màu xám bạc: khi mật số sâu cao, nhiều lá bị cuốn và bị ăn đồng loạt, ruộng lúa nhìn xa có màu xám bạc hoặc trắng cháy, khả năng quang hợp của cây giảm mạnh.
• Cây lúa sinh trưởng kém: lúa bị sâu cuốn lá gây hại nặng sẽ chậm phát triển, đẻ nhánh kém, thân yếu. Nếu xảy ra ở giai đoạn làm đòng – trổ bông, có thể làm giảm số hạt chắc và năng suất.
• Bên trong lá cuốn có sâu non và phân sâu: khi tách lá cuốn sẽ thấy sâu non đang hoạt động và phân sâu màu xanh đen – đây là dấu hiệu đặc trưng để phân biệt sâu cuốn lá với các hiện tượng sinh lý khác.

CÁC YẾU TỐ THUẬN LỢI DẪN ĐẾN SỰ PHÁT SINH VÀ GÂY HẠI CỦA SÂU CUỐN LÁ

Sâu cuốn lá lúa gây hại chủ yếu do sự phát sinh và phát triển mạnh của sâu non trong điều kiện canh tác và thời tiết thuận lợi. Các nguyên nhân chính gồm:

• Sự phát sinh của sâu cuốn lá trong tự nhiên: Sâu cuốn lá là đối tượng dịch hại phổ biến trên lúa. Trưởng thành đẻ trứng trên lá lúa, sâu non nở ra cuốn lá và ăn phần thịt lá, làm giảm khả năng quang hợp của cây.
• Điều kiện thời tiết thuận lợi: Thời tiết ẩm, mưa nhiều, nhiệt độ từ 25–32°C tạo điều kiện lý tưởng cho sâu cuốn lá sinh trưởng, phát dục nhanh và gia tăng mật số.
• Canh tác lúa liên tục, mật độ dày: Việc gieo sạ dày, trồng lúa liên tiếp nhiều vụ trên cùng chân ruộng làm ruộng lúa rậm rạp, ẩm độ cao, tạo môi trường thuận lợi cho sâu phát sinh và gây hại mạnh.
• Bón thừa phân đạm: Ruộng lúa bón nhiều đạm làm lá xanh rậm, mềm, non – là nguồn thức ăn ưa thích của sâu cuốn lá, khiến sâu dễ bùng phát và gây hại nặng.
• Quản lý dịch hại chưa hợp lý: Phun thuốc không đúng thời điểm, lạm dụng thuốc hóa học phổ rộng làm tiêu diệt thiên địch (nhện, ong ký sinh), dẫn đến sâu cuốn lá mất cân bằng sinh thái và bộc phát nhanh.

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SÂU CUỐN LÁ

1. Biện pháp canh tác

• Gieo sạ mật độ vừa phải, không quá dày.
• Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm.
• Giữ ruộng thông thoáng, quản lý nước hợp lý.
• Thường xuyên thăm đồng, đặc biệt ở giai đoạn lúa đẻ nhánh – làm đòng.
• Ruộng khô nứt là điều kiện bọ trĩ bùng phát mạnh, nhất là năm hạn.

2. Biện pháp sinh học

• Bảo vệ thiên địch như nhện bắt mồi, ong ký sinh.
• Hạn chế phun thuốc sớm khi mật số sâu còn thấp để tránh tiêu diệt thiên địch có lợi.

3. Biện pháp hóa học

• Lựa chọn thuốc có hoạt chất phù hợp, phun đúng liều lượng và đúng kỹ thuật theo hướng dẫn.
• Phun thuốc khi sâu còn tuổi nhỏ (tuổi 1–2) để đạt hiệu quả cao.
• Sử dụng các loại thuốc như OMEGA.SECBI 10SC – F16, VK Dan 950WP

Hình – Sản phẩm OMEGA.SECBI 10SC và sản phẩm VK DAN 950WP

Sâu cuốn lá là đối tượng gây hại phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu bà con thăm đồng thường xuyên, phát hiện sớm và áp dụng đúng biện pháp kỹ thuật. Việc quản lý tốt sâu cuốn lá không chỉ giúp bảo vệ bộ lá – “nhà máy quang hợp” của cây lúa, mà còn góp phần ổn định năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE