SÂU ĐỤC THÂN HẠI LÚA – ĐẶC ĐIỂM, TÁC HẠI VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ

Sâu đục thân hại lúa là dịch hại nguy hiểm, thường phát sinh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và ruộng lúa xanh tốt. Sâu gây hại bên trong thân, làm dảnh héo, bông bạc, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.

Hãy cùng VN FIVE tìm hiểu đặc điểm và biện pháp quản lý sâu đục thân hiệu quả trong bài viết dưới đây.

Hình – Sâu đục thân

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA SÂU ĐỤC THÂN

Hiện nay, trên đồng ruộng phổ biến 4 loài sâu đục thân gây hại gồm: sâu đục thân bướm hai chấm, sâu đục thân năm vạch đầu nâu, sâu đục thân năm vạch đầu đen và sâu bướm cú mèo. Trong đó, sâu đục thân bướm hai chấm chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 95–98%, là đối tượng chính cần tập trung phòng trừ.

Loài sâu này ưa điều kiện nhiệt độ cao, ẩm độ lớn, thường phát sinh mạnh ở các vùng trồng lúa miền Nam và một số tỉnh miền Trung. Sâu có thể gây hại suốt các giai đoạn sinh trưởng của lúa, từ mạ đến làm đòng – trổ bông, làm giảm nghiêm trọng năng suất nếu không được quản lý kịp thời.

Sâu đục thân bướm hai chấm phát triển qua 4 giai đoạn: trứng – sâu non – nhộng – thành trùng.

• Trứng: Đẻ thành ổ hình bầu dục, phủ lông màu vàng nhạt; trứng mới đẻ màu trắng, sau chuyển vàng và sẫm đen trước khi nở.
• Sâu non: Thân màu trắng sữa, đầu vàng nâu; là giai đoạn gây hại chính do đục vào thân lúa.
• Nhộng: Màu trắng sữa, sau chuyển vàng nhạt; nằm trong thân hoặc gốc lúa.
• Thành trùng (ngài): Màu vàng nhạt, cánh trước có một chấm đen đặc trưng, cuối bụng có chùm lông.

Vòng đời sâu dao động 43–66 ngày, thay đổi theo điều kiện nhiệt độ. Nhiệt độ từ 23–30°C, ẩm độ trên 90% là điều kiện thuận lợi nhất cho sâu phát triển.

TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI

Triệu chứng gây hại của sâu đục thân lúa thay đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, trong đó sâu non là đối tượng gây hại chính do đục vào thân và phá hủy mô dẫn truyền.

Giai đoạn gieo mạ hoặc làm đòng: Ở giai đoạn này khi bị sâu đục thân hại lúa tấn công mạ non dễ bị chết khô, dảnh lúa bị héo. Hoạt động gây hại chính của sâu là đục từ ngoài vào đến phần nõn giữa và hút lấy chất dinh dưỡng từ đó.

Giai đoạn đẻ nhánh: Sâu đục vào phần thân dưới, làm gián đoạn quá trình vận chuyển nước và dinh dưỡng. Lá non phía trên ban đầu cuốn dọc, sau chuyển màu xanh sẫm, rồi vàng và khô héo. Các dảnh bị hại không tiếp tục phát triển.

Giai đoạn lúa đứng làm đòng: Sâu non đục vào bên trong bẹ lá và thân lúa, phá hủy đòng non, khiến đòng phát triển kém hoặc không hình thành, làm giảm số bông hữu hiệu trên ruộng.

Giai đoạn trổ bông: Đây là giai đoạn gây hại nghiêm trọng nhất. Khi sâu đục thân tấn công, bông lúa không trổ hoặc trổ nhưng bị bạc trắng toàn bộ (hiện tượng “bạc bông”), hạt không hình thành, gây thất thu năng suất nặng.

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ SÂU ĐỤC THÂN

1. Biện pháp canh tác

• Vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch, cày lật gốc rạ và ngâm nước ruộng để tiêu diệt trứng, nhộng và sâu non còn sót lại.
• Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm nhằm tránh tạo điều kiện cho sâu phát sinh mạnh.
• Điều tiết mực nước hợp lý, không để ruộng quá khô trong giai đoạn sâu rộ, góp phần hạn chế quá trình đẻ trứng và nở của sâu.
• Đặt bẫy đèn để theo dõi mật độ bướm trưởng thành, từ đó dự báo thời điểm sâu non xuất hiện.
• Thăm đồng thường xuyên, phát hiện sớm các biểu hiện dảnh héo, bạc bông để có biện pháp xử lý kịp thời, đúng thời điểm.

2. Biện pháp sinh học

• Bảo vệ thiên địch như nhện bắt mồi, ong ký sinh nhằm duy trì cân bằng sinh thái trên đồng ruộng.
• Hạn chế phun thuốc sớm khi mật số sâu còn thấp để tránh tiêu diệt thiên địch có lợi.

3. Biện pháp hóa học

• Lựa chọn thuốc có hoạt chất phù hợp, phun đúng liều lượng và đúng kỹ thuật theo hướng dẫn.
• Phun thuốc khi sâu còn tuổi nhỏ (tuổi 1–2), bướm rộ để đạt hiệu quả cao.
•    Có thể sử dụng các loại thuốc như VK Dan 950WP, OMEGA.SECBI 10SC – F16, VK DAN 40GR

Hình – Sản phẩm VK DAN 950WP, sản phẩm OMEGA.SECBI 10SC và sản phẩm VK DAN 40GR

Sâu đục thân là đối tượng gây hại nguy hiểm trên lúa nhưng hoàn toàn có thể quản lý hiệu quả nếu bà con thăm đồng thường xuyên, phát hiện sớm và áp dụng đúng biện pháp kỹ thuật. Quản lý tốt sâu đục thân giúp bảo vệ dảnh lúa, hạn chế hiện tượng héo dảnh – bạc bông, qua đó góp phần ổn định năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa bền vững.

✨ Công ty TNHH TM VN FIVE luôn đồng hành cùng bà con trong từng mùa vụ, mang đến những giải pháp phòng trừ bệnh hại toàn diện – hiệu quả – bền vững, giúp cây lúa khỏe mạnh, trổ đều, hạt chắc và cho năng suất cao.

💚 VN FIVE – CÙNG NÔNG GIA ĐƯỢC MÙA! 💚

Thực hiện: Phòng kỹ thuật & Digital công ty TNHH TM VN FIVE